Κτηνοτροφικές Εργασίες

Ο κτηνοτρόφος ποτέ δεν ξεχνούσε την καλοπέραση και την περιποίηση των ζώων.


    Ο άνθρωπος μπορεί να εξημέρωνε, ή και να υποδούλωνε, κάποια ζώα όμως τα περιποιόταν κι αυτά καλοπερνούσαν. Δεν ήταν "δυστυχισμένα" όπως τα ζώα της σημερινής κτηνοτροφίας. Ζούσαν ευχάριστα τη ζωή τους, όση όριζε ο τσοπάνος. Τα είχε και βοσκούσαν ελεύθερα κι όταν αυτό δεν αρκούσε ή δεν γινόταν, τα πάχνιαζε και τα τάιζε ιδιαίτερα. Για τα φυτοφάγα είχε τα παχνιά και τις ταΐστρες και για τα παμφάγα τα διάφορα κουρήτια, πέτρινα ή ξύλινα

 

Εργαλεία Εκτροφής Φυτοφάγων Ζώων

Εργαλεία Εκτροφής Παμφάγων Ζώων

Εργαλεία Εκτροφής Πτηνών

Το κούρεμα.


    Το κούρεμα των γιδοπροβάτων γινόταν κυρίως τον Ιούνιο μήνα. Άρχιζε από το πρωί και διαρκούσε μέχρι το απόγευμα. Για τους κτηνοτρόφους έπαιρνε πανηγυρικό χαρακτήρα, γιατί με το πολύτιμο μαλλί θα έκαναν ρούχα, στρωσίδια, σκεπάσματα και όσο θα περίσσευε θα το πουλούσαν για να εξοικονομήσουν χρήματα για άλλα αναγκαία πράγματα της οικογένειας. Στα μεγάλα κοπάδια ο κάθε κτηνοτρόφος κούρευε τα δικά του σφαχτά. Το μεσημέρι της μέρας εκείνης γινόταν γερό φαγοπότι με ψητά, φαγητά, πίττες, ρυζόγαλο και κρασί.

Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν για την κουρά.


    Από τις αρχές Απρίλη, οι κτηνοτρόφοι τροχούσανε τα ψαλίδια τους. Το πρατοψάλιδο για τα πρόβατα και το τραγοψάλιδο για τα γίδια. Όταν ακόμα βρίσκονται στα χειμαδιά, κωλοκρίζουν τα γαλάρια για να παίρνουν αέρα αλλά και για να διευκολύνονται οι ίδιοι στο άρμεγμα. Κουρεύουν δηλαδή την κοιλιά και την γενετήσια περιοχή των προβάτων.

α. Πρατοψάλιδο. Έπρεπε να έχει στενή λάμα ώστε να εισχωρεί στα μαλλιά των προβάτων.

β. Τραοψάλιδο. Ήταν φαρδύτερο και μεγαλύτερο από το πρατοψάλιδο.

γ. Ψαλίδι "αρχαίου τύπου". Το ψαλίδι μέχρι τον ΙΔ΄ αιώνα μ. Χ. αποτελούταν από δυο βραχίονες ενωμένους στη μια άκρη τους με ένα έλασμα τύπου σούστας (κάτι σαν την σημερινή τσιμπίδα). Ονομαζόταν περιφραστικά διπλή μάχαιρα.

δ. Κουρεύτρα. Ο κούρος των γιδιών είναι διαφορετικός από αυτόν των προβάτων. Γινόταν με το γίδι όρθιο και ακινητοποιημένο στην κουρεύτρα. Έμπηγαν δηλαδή μια φούρκα στο έδαφος και εκεί μέσα ακινητοποιούσαν το κεφάλι του γιδιού. Όταν απελευθερωνόταν το γίδι από την κουρεύτρα ήταν γεμάτο ψαλιδιές και γενικά σε άθλια αισθητική κατάσταση. Εκείνο που σεβόταν ο κουρευτής και δεν το έκοβε ήταν το γένι του τράγου. 

                                        

Η τιθάσευση ζώων.


    Ο άνθρωπος εξημέρωσε τα ζώα, τα υποδούλωσε στην υπηρεσία του. Όμως αυτό δεν αρκούσε. Για να το πετύχει αυτό, χρησιμοποίησε διάφορα μέσα για να τα υποτάξει ακόμα περισσότερο και να τα κατευθύνει όπως ήθελε αυτός.

 

Εργαλεία Τιθάσευσης Φορτιάρικων

Εργαλεία Τιθάσευσης Λιανωμάτων

Εργαλεία Τιθάσευσης Λοιπών Ζώων

Παλιότερα οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι φρόντιζαν και για την σφαγή των ζώων.


    Παλιά το είδος των επαγγελματιών χασάπηδων και κρεοπωλών δεν υπήρχε στα βουνά. Συνήθως οι κτηνοτρόφοι μόνοι τους έσφαζαν τα ζωντανά, που οι ίδιοι εξέτρεφαν και μόνοι τους διέθεταν το κρέας.
 
                                       

 

Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι κτηνοτρόφοι για να σφάξουν τα ζώα τους.


α. Χασαπομάχαιρο.
Ήταν το ακριβό και καλοτροχισμένο μαχαίρι του κτηνοτρόφου. Φρόντιζε ο ίδιος προσωπικά για την φύλαξή του και το χρησιμοποιούσε μόνο για σφάξιμο και γδάρσιμο, ειδικά του γουρουνιού.

β. Χαρμπί ή μασάκι. Με το χαρμπί, ακόνιζαν το χασαπομάχαιρο. Ένας σοβαρός τσέλιγκας το κουβαλούσε στο σελάχι του και το χρησιμοποιούσε σαν τουφεκόβεργα, για να γεμίζει την κουμπούρα του.

γ. Χατζάρι. Το γουρούνι δεν το έσφαζαν με χειρουργικά καρφώματα στην καρδιά ή με βόλι στο κεφάλι. Το ακινητοποιούσαν το λιγότερο δυο χεροδύναμοι άντρες και ένας τρίτος με το χαντζάρι έκοβε με το πάσο του το κεφάλι του χοίρου. Από τα ουρλιαχτά των σφαζόμενων γουρουνιών η ημέρα των Χριστουγέννων στα χωριά θύμιζε μάλλον νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου παρά μέρα κορυφαίας γιορτής.

δ. Μπαλτάς. Ήταν λίγο πολυτέλεια να υπήρχε στο σπίτι μπαλτάς ειδικός για τον τεμαχισμό του κρέατος, αφού ένα χαντζάρι, σε σχήμα μεγάλου μαχαιριού, έκανε πολύ καλά τη δουλειά του χασάπη.

ε. Γουρουνόξυλο. Χρησιμοποιούταν αντί για τσιγκέλι στο κρέμασμα του σφαγιασθέντος χοίρου. Μπορούσε να είναι και ένα απλό ξύλο, το οποίο περνούσανε στα πίσω πόδια του γουρουνιού και στη συνέχεια το κρεμούσανε από ένα πάτερο για να το ξεφασκιώσουνε και να το τεμαχίσουνε.

στ. Τσιγκέλι (από το τούρκικο cengel). Έμοιαζε με τα μουστάκια του τσέλιγκα.

ζ. Φουσκωτήρα. Η καλύτερη φουσκωτήρα (το όνομά της δεν αποδίδει πιστά την δουλειά που κάνει) ήταν το αδράχτι της νοικοκυράς, το οποίο από κανένα σπίτι δεν έλειπε. Με αυτό ο εκδορέας διάνοιγε την τρύπα στο πίσω πόδι του σφαγίου και το φούσκωνε μετά με το στόμα.

                                               

Η τυροκόμηση.


    Μετα το άρμεγμα λοιπόν, το γάλα μεταφερόταν στο σπίτι ή στο μπατζιαριό για τυροκόμηση. Εκεί το έπηζαν με πητιά και απο το αποξηραμένο γάλα στομάχου βυζανιάρικου κατσικιού που χρησιμοποιούσαν πριν βγουν οι μαγιές απο χημικές ουσίες. Με το γάλα έκαναν τυρί φέτα, τουλουμίσιο τυρί, κασέρι και μπάτζιο. Ο μπάτζιος είναι αποβουτυρωμένο τυρί, σκληρό με πολύ αλμύρα. Όταν έπιζε το γάλα το μάζευαν στις τζαντήλες και τις κρεμούσαν να στραγγίσει το τυρόγαλο και να σφίξει το τυρί. Το τυρόγαλο, το έβραζαν κι έβγαζαν τη μιζύθρα, κι ό,τι απόμεινε το χρησιμοποιούσαν ως τροφή γουρουνιών, που έτρεφαν στο σπίτι για το κρέας των Χριστουγέννων. Για τον τσομπάνο είχαν και το ξυνόγαλο, που γινόταν σε γαλοδέρματο κρεμασμένο κάτω από τον ίσκιο των δέντρων το καλοκαίρι.